Tijdslijn
Het begon allemaal zo'n twee eeuwen geleden
1831
Oprichting van het Dépôt de la Guerre
Het NGI bestaat officieel pas sinds 1976, maar zijn verhaal begint al in 1831. Dan richt het leger het Dépôt de la Guerre (DLG) op, met één duidelijke missie: het leger voorzien van kwalitatief kaartmateriaal (want de Nederlanders hadden zo goed als alles meegenomen!).
Besluit ter oprichting van het DLG, 1831. Bron: collectie NGI.
Garnizoenskaart van België - één van de eerste kaarten van het DLG, 1832. Bron: collectie NGI.
Proefexemplaar eerste kaart op schaal 1:80 000, 1834. Bron: collectie War Heritage Institute.
1843
Het maken van grenskaarten
Het DLG schuift na de Belgische onafhankelijkheid aan tafel bij de grensonderhandelingen met Nederland en Luxemburg. De overeengekomen grenzen worden vervolgens door het DLG nauwkeurig in kaart gebracht. Daarmee krijgt België in 1843 grotendeels zijn huidige vorm.
Grenskaart 5 van de grens tussen het Groothertogdom Luxemburg en België, 1843. Bron: Archives nationales de Luxembourg.
Verdrag van Londen: de verdeling van Luxemburg onder België en Nederland, 1839. Bron: Nationaal Archief Nederland.
1851
Fundamenten van het geodetisch net
In Lommel en Oostende meten officieren twee geodetische basissen volgens de Bonne-projectie. Deze metingen vormen het uitgangspunt voor de triangulatie van het hele land. Dat werk gebeurt niet vanachter een bureau, maar vanop torenhoge houten staketsels.
Kaart triangulatie België van de eerste orde, 1875. Bron: collectie NGI.
Opmetingen vanuit de hoogte, foto uit 1925. Bron: collectie NGI.
1854
Reductie kadasterplannen
Officieren van het DLG verkleinen tussen 1847 en 1854 de gedetailleerde kadasterplannen van alle 2532 Belgische gemeenten naar schaal 1:20 000. Op het terrein vullen ze deze aan met lokale topografische elementen. De bijgewerkte plannen vormen later de basis voor de eerste topografische kaarten.
Gereduceerd kadasterplan Namen, 1850. Bron: collectie NGI.
Pantograaf, hulpmiddel om een kaart te verkleinen. Bron: Kopergravure van Robert
Bénard, 1763.
1878
Transformatie naar het Militair Cartografisch Instituut
Het Dépôt de la Guerre wordt het Militair Cartografisch Instituut (MCI). Niet langer een legerafdeling, maar een zelfstandige instelling onder de minister van Defensie. Het nieuwe hoofdkwartier? De statige Abdij Ter Kameren, een plek waar het NGI tot 2020 zou blijven.
Het MCI op de site van de Abdij ter Kameren, Kaart ‘Brussel en zijn omgeving’, 1893. Bron:
collectie NGI.
Postkaart van de site Abdij ter Kameren uit de lucht, datum onbekend. Bron: collectie NGI.
Luchtfoto van de site Abdij ter Kameren met de ingang van het MCI, datum onbekend.
Bron: collectie NGI.
1880
De eerste topografische kaart van België
20 jaar na de start van het project is ze daar eindelijk: de allereerste topografische kaart van België. Het was een traag, nauwgezet proces: landmeters legden tussen 1860 en 1873 elk heuveltje, beekje en dorpje vast op papier. De kaart werd op schaal 1:20 000 (kleur) en 1:40 000 (zwart-wit) uitgebracht.
Gent op uittreksel van de topografische kaart 1:20 000, 1863. Bron: collectie NGI.
1914
Bezetting door de Duitsers
Duitse troepen nemen de Abdij van Ter Kameren in, waarna het MCI wordt ingezet voor oorlogsdoeleinden. Na afloop van de oorlog groeit België: de Oostkantons worden aangehecht, goed voor zo'n 18 nieuwe kaartbladen voor de topografische kaart 1:20 000.
Cartografen aan het werk, vermoedelijk tijdens WO I. Bron: collectie NGI.
De Duitsers bezetten het MCI op de Abdij ter Kameren, 1914. Bron: collectie NGI.
Werkplek van een cartograaf, vermoedelijk tijdens WO I. Bron: collectie NGI.
1936
Experimenten met luchtfoto's tussen twee oorlogen
Na de oorlog komt er opnieuw ruimte en geld vrij om te experimenteren: de dienst fotogrammetrie wordt opgericht en er wordt cameramateriaal aangekocht. Helaas verdwijnt dit kostbare materiaal tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Luchtfoto van Kamp van Beverlo, Leopoldsburg,1922. Bron: collectie NGI.
Luchtfoto met aantekeningen van Kamp van Beverlo, Leopoldsburg,1922. Bron: collectie
NGI.
1947
Het Militair Geografisch Instituut is geboren
Het instituut verandert opnieuw van naam: van Militair Cartografisch Instituut naar Militair Geografisch Instituut (MGI). Het takenpakket wordt uitgebreid en de insteek wordt wetenschappelijker. Het organigram wijzigt en het personeelsbestand groeit tot 723 medewerkers.
Medewerkers aan het werk in de tekenzaal. Bron: collectie NGI.
Een medewerker controleert proefdrukken uit de drukpers. Bron: collectie NGI.
Medewerkers aan het werk in de tekenzaal. Bron: collectie NGI.
1957
Wetenschappelijke expedities naar Antarctica
In 1957, het internationale jaar van de geofysica, neemt een collega van het MGI deel aan de Belgische expeditie naar Antarctica. In de ijzige koude doet hij opmetingen en helpt dit stukje wereld in kaart te brengen. Nog vijf expedities volgen en in 1967 wordt de Belgische Koning Boudewijnbasis opgeleverd.
Snowcat met Belgische vlag van één van de Antarctica-expedities, 1964 - 1970. Bron:
Wikipedia.
De Belgica, Het schip van de eerste Belgische Antarctica-missie onder leiding van A. de
Gerlache, 1898. Bron: Wikipedia.
1970
Nieuwe topografische kaart op basis van luchtfoto's
Voor het eerst wordt een nieuwe topografische kaart van België gemaakt op basis van luchtfoto’s. Het project start in 1955 en is in 1970 afgerond. Het resultaat: kaarten op schaal 1:25 000 en 1:50 000 die een veel gedetailleerder en actueler beeld van het land bieden.
Kaartblad 31/3-4 Bruxelles-Zaventem op schaal 1:25.000, 1959. Bron: collectie NGI.
Kaartblad 31 Bruxelles op schaal 1:50.000, 1974. Bron: collectie NGI.
1976
Daar is het Nationaal Geografisch Instituut
Op 8 juni 1976 verandert het Militair Geografisch Instituut in het Nationaal Geografisch Instituut (NGI). Het onderscheid tussen militair en burgerpersoneel verdwijnt, maar de activiteiten blijven doorlopen.
Uittreksel uit het Staatsblad van de wettekst ter oprichting van het NGI 8 juni 1976. Bron:
collectie NGI.
Persconferentie voor het oprichten van het NGI met minister van Landsverdediging Paul
Vanden Boeynants, 1976. Bron: collectie NGI.
1980
De digitale revolutie
Hallo, computers! Het NGI stapt volledig mee in de digitale revolutie. De introductie van computers zorgt voor het begin van de digitalisering en automatisatie van het productieproces.
Het begin van de digitalisering op het NGI. Bron: collectie NGI.
Het begin van de digitalisering op het NGI. Bron: collectie NGI.
1994
De eerste digitaal gemaakte topografische kaart van België
Een primeur: de nieuwe topografische kaart, met schalen van 1:10 000 en 1:20 000, wordt volledig digitaal geproduceerd. De kaarten kunnen gekocht worden in de NGI-winkel aan de Louisalaan.
Kaartblad Brussel van de digitale topografische kaart op schaal 1:20.000, 1994. Bron:
collectie NGI.
De NGI winkel in de Louizalaan. Bron: collectie NGI.
2013
Ontwikkeling CartoWeb
CartoWeb.be is een gratis webservice (WMTS/WMS) waarop kaartweergaves op 11 verschillende schaalniveaus (1:2 500 – 1:4 000 000) beschikbaar zijn, specifiek ontworpen voor het bekijken op scherm. Met CartoWeb.be kan iedereen via het internet onze meest recente topografische gegevens raadplegen. Klikken en klaar.
TopoMapViewer, https://topomapviewer.ngi.be/. Bron: creatie NGI.
2016
Lancering van BeGeo
Het NGI lanceert BeGeo: hét congres met beurs waar overheden, bedrijven en onderzoekers uit de Belgische geosector elkaar ontmoeten. Intussen is BeGeo uitgegroeid tot hét trefpunt voor iedereen met interesse in geodata. Het versterkt zo de groeiende rol van het NGI als geobroker: een knooppunt voor kennisdeling, samenwerking en innovatie.
BeGeo beursvloer 2024. Bron: collectie NGI.
Laureaten BeGeo Awards 2024, Replay. Bron: collectie NGI.
2020
Verhuis naar de KMS
Na bijna anderhalve eeuw in de Abdij Ter Kameren pakt het NGI zijn dozen. De nieuwe stek? De site van de Koninklijke Militaire School in Brussel. Een frisse start en tegelijk een versterking van de samenwerking met Defensie. Ook online beweegt er wat en krijgt het NGI een nieuwe frisse huisstijl.
Nieuwe gebouwen NGI door Jeroen Vranckaert. Bron: collectie NGI.
Inhuldiging nieuwe gebouwen NGI door toenmalig Minister van Defensie Ludivine
Dedonder. Bron: collectie NGI.
Nieuwe gebouwen NGI door Jeroen Vranckaert. Bron: collectie NGI.
2026
50 Jaar NGI
Hoera! Het NGI blaast 50 kaarsjes uit. We vieren dit jubileum met een feestelijk evenementenprogramma, nieuwe publicaties én nog veel meer.
2026 wordt trouwens niet alleen een bijzonder jaar voor het NGI, ook onze partners vieren mooie mijlpalen. Zo vieren we 100 jaar Toponymiecommissie (sinds 1926) en 200 jaar Koninklijke Sterrenwacht (sinds 1826). Bovendien markeert het jaar 2026 ook de 300ste verjaardag van cartograaf Ferraris (1726).
We kijken dit jaar niet enkel achteruit, maar smeden al volop plannen voor de toekomst. Want we doen er graag nog 50 jaar bij. Het beste moet nog komen!
Om 50 jaar NGI te vieren werd een speciaal logo ontwikkeld. Bron: collectie NGI.
