Op donderdag 28 mei 2026 werd in het Euro Space Center in Redu de eerste editie voorgesteld van STEM en Altitude, een pedagogisch programma dat leerlingen wil enthousiasmeren voor wetenschappelijke studierichtingen.

Het programma wordt gedragen door de Belgian Balloon Club en kwam tot stand in samenwerking met verschillende partners, waaronder het NGI. Het is gericht op klassen van de tweede en derde graad van het secundair onderwijs en biedt een immersieve ervaring. Het doel is te tonen dat STEM (wetenschappen, technologie, ingenieurswetenschappen en wiskunde) geen louter theoretische disciplines zijn, maar concrete hulpmiddelen om onze omgeving te begrijpen en reële uitdagingen op te lossen.

Heel concreet bestond de opdracht van de leerlingen erin een vlucht voor te bereiden en uit te voeren met een heteluchtballon (in ruimtevaartthema) met een inhoud van 2.974 m³.

Een context die om actie vraagt

Het aantal jongeren dat kiest voor een studie in een STEM-richting ligt intussen op een kritiek laag peil. Volgens ARES (Académie de Recherche et d’Enseignement Supérieur) kiest slechts 17,11% van de Belgische studenten in het hoger onderwijs voor STEM-studies, ver onder het Europese gemiddelde van 26%. Het gevolg van dat gebrek aan enthousiasme: het tekort aan beschikbare STEM-profielen zorgt ervoor dat Belgische bedrijven het moeilijk krijgen om innovatief en competitief te blijven.

STEM en Altitude past binnen een langetermijnstrategie om die trend om te buigen, door in te grijpen op het moment waarop leerlingen in het derde middelbaar beginnen na te denken over hun studiekeuze. Als instituut waarvan de werking gebaseerd is op STEM-domeinen sluit het NGI zich volledig aan bij deze strategie.

Waarom een heteluchtballon?

“In een ballon vliegen is met zekerheid naar het onbekende navigeren”, zou Pierrick Duvoisin gezegd hebben. Die uitspraak vat perfect de geest van het programma samen: elke vlucht is een wetenschappelijke missie. Leerlingen gebruiken fysica (waaronder de kracht van Archimedes), wiskunde, technologie, ingenieurswetenschappen, maar ook aardrijkskunde en Frans doorheen een interdisciplinair traject dat geïnspireerd is op echte ruimtemissies.

Een leerkracht verwoordt het treffend: “Deze activiteit laat leerlingen de wet van Archimedes op een concrete manier ervaren, en dat is precies hoe ik wetenschap wil onderwijzen.” Ook de reacties van leerlingen bevestigen: de activiteit maakt STEM tastbaar en begrijpelijk en motiveert.

Een missie: jongeren verbinding laten maken met wetenschap

STEM en Altitude toont dat een immersieve, concrete en interdisciplinaire aanpak de perceptie van STEM bij jongeren echt kan veranderen. Samen bieden de partners een unieke ervaring waarin leerlingen ontdekken dat wetenschap niet alleen kennis is, maar ook een manier van denken en handelen.

De rol van het NGI: kaarten voorzien om de route te plannen

Onder de verschillende partners speelt het NGI een sleutelrol door essentiële geografische expertise aan te leveren. Het NGI ondersteunt het programma met LowAir-kaarten, die luchtvaartinformatie bevatten en specifiek gebruikt worden voor navigatie op lage hoogte, zoals ook ballonvluchten.

Deze kaarten helpen leerlingen de echte beperkingen van een vlucht te begrijpen: reliëf, het luchtruim, obstakels, hoogtes, mogelijke trajecten. Door deze geografische gegevens te integreren, brengt het NGI een professionele en concrete dimensie naar de wetenschappelijke missie. Leerlingen ontdekken dat cartografie niet enkel een hulpmiddel is om te lokaliseren, maar een cruciaal element voor veiligheid, planning en inzicht in het landschap.

Deze bijdrage versterkt de interdisciplinaire aanpak van het programma en toont hoe ook geografische wetenschappen een integraal onderdeel uitmaken van STEM.

Een inspirerend rolmodel: Raphaël Liégeois

Het programma wordt verpersoonlijkt in een inspirerende figuur voor STEM in België: Raphaël Liégeois, Belgisch astronaut bij het ESA (European Space Agency). Zijn parcours bestrijkt de vier pijlers van STEM en illustreert ook de waarden die het project wil overbrengen op de leerlingen: wetenschappelijke nieuwsgierigheid, samenwerking en inzet. Bovendien belichaamt hij ook de transversale vaardigheden (soft skills) die essentieel zijn om te slagen in de wetenschap.

Een sterk pedagogisch programma

De ervaringen, lessen en feedback van leerlingen tijdens de voorbereidende fase hebben geholpen om de aanpak te verfijnen. STEM en Altitude biedt nu een meer gestructureerd en efficiënt pedagogisch kader:

  • een volledig en gevalideerd pakket aan pedagogisch materiaal, uitgewerkt in samenwerking met de vzw Ose la Science;
  • een videoreportage die de stappen van de missie documenteert;
  • hybride begeleiding, inclusief ‘brief the teacher’-sessies door Inforsciences (ULB)

Het project, ondersteund door een gestructureerde pedagogische toolkit, is nu klaar om verder uit te breiden en een groeiend aantal leerlingen te bereiken. Het doel is om jaarlijks 15 klassen te laten deelnemen aan het avontuur.

 

Meer weten of een klas inschrijven? Raadpleeg het volledige dossier op de website van de Belgian Balloon Club: belgianballoonclub.be/stem 

Online resources

Het Nationaal Geografisch Instituut biedt een aantal online resources aan die door het brede publiek gebruikt kunnen worden.