Brand in de Hoge Venen bevestigt waarschuwingen

Het NGI en CERAC waarschuwden begin 2025 al dat er een verhoogd risico op natuurbranden was en dat ons land onvoldoende voorbereid was. De recente natuurbrand in de Hoge Venen toont nu aan hoe kwetsbaar België blijft ondanks de waarschuwingen en de maatregelen die al werden genomen.

In februari 2025 publiceerde CERAC, het Belgische Centrum voor Risicoanalyse van Klimaatverandering, het rapport “Is België voorbereid op meer en intensere natuurbranden?”. Dit rapport werd onder supervisie van CERAC grotendeels uitgewerkt door het NGI.

Uit dat rapport kwam naar voren dat de huidige omstandigheden, met stijgende temperaturen, langdurige droogteperioden en veranderende neerslagpatronen, een grote impact hebben op de brandgevoeligheid van het landschap. Hoewel België in de strikte zin geen bosbrandgevoelig land is, dragen de extreme weersomstandigheden, die het gevolg zijn van de klimaatverandering, bij tot een toenemende dreiging.  Uit de analyse bleek dat België nog onvoldoende voorbereid was om die dreiging het hoofd te bieden.

De brand die de afgelopen dagen woedde in de Hoge Venen onderstreept hoe actueel de bevindingen uit het rapport zijn.

Urgentie

De omstandigheden vragen om een nieuw plan van aanpak met versterkte paraatheids- en responsstrategieën. Het rapport wees onder meer op de nood aan gerichte investeringen en het belang van meer wetenschappelijk onderzoek. Het waarschuwde ook voor een gebrek aan capaciteit in het geval er meerdere natuurbranden tegelijk zouden uitbreken. Daarnaast wees het op het gebrek aan betrouwbare historische gegevens, waardoor ons land het natuurbrandrisico minder goed kan inschatten.

Sinds 2025 werd er al vooruitgang geboekt. Volgens CERAC zijn we vandaag beter uitgerust om in te schatten waar de branden zich zullen voordoen en zijn er ook meer middelen voorhanden. Er is bovendien meer coördinatie tussen de verschillende beleidsniveaus en brandweerzones. Toch heeft deze enorm verwoestende brand zich kunnen voordoen en zich dagenlang kunnen verspreiden. De inhaalbeweging op het vlak van onze paraatheid moet zich vooral aan een verhoogd tempo voortzetten.

Lees meer in het artikel van VRT Nieuws: Belgisch Klimaatrisicocentrum hoopt dat brand in Hoge Venen “laatste wake-upcall” is.

Het belang van samenwerking

Geodata zijn essentieel voor crisisbeheer in het algemeen en in dit geval voor CERAC, omdat ze toelaten klimaat- en milieurisico’s ruimtelijk precies te begrijpen en accurater te voorspellen. Dankzij de expertise van het NGI als federale geobroker kan CERAC onderbouwde analyses maken over onder meer biodiversiteitsverlies en bosbranden, wat essentieel is voor de ontwikkeling van kwalitatieve risicoanalyses en veerkrachtstrategieën.

Het NGI werkt daarom al sinds eind 2022 nauw samen met CERAC. Die samenwerking levert concrete inzichten op die kunnen bijdragen aan een beter voorbereid en klimaatrobuuster België.