De rol van het NGI bij de cartografie voor hulpdiensten en natuurbrandbestrijding

Het Nationaal Geografisch Instituut (NGI) ondersteunt de hulpdiensten in België al vele jaren met geografische informatie, cartografie en cartografische toepassingen. Een belangrijke opdracht daarbij is het ontwikkelen en ter beschikking stellen van een uniforme en gedeelde cartografie, zodat verschillende hulpdiensten en andere betrokken actoren tijdens een incident met dezelfde geografische referentie kunnen werken.

Een nationale kaartentool voor de hulpdiensten

Sinds december 2021 stelt het NGI een self-service kaartentool ter beschikking aan de hulpdiensten in België. Met deze tool kunnen hulpdiensten kaarten en atlassen online bekijken en afdrukken, zonder dat hiervoor een vergoeding verschuldigd is.

Deze tool werd oorspronkelijk ontwikkeld voor interventies bij natuurbranden. Bij dergelijke incidenten is het, gelet op hun omvang en de inzet van verschillende hulpdiensten, belangrijk dat alle betrokken actoren over één uniforme en gedeelde cartografie beschikken. Vandaag wordt de tool ook gebruikt voor andere soorten interventies en tijdens evenementen.

Uniforme en gedeelde cartografie

Sinds 2011 coördineert en financiert het NGI de ontwikkeling van een uniforme en gedeelde cartografie voor de hulpdiensten, ondersteund door op maat ontwikkelde cartografische producten en tools.

De uniforme en gedeelde cartografie voor natuurbranden werd ontwikkeld in 2016 en jarenlang uitgebreid getest tijdens grootschalige, multidisciplinaire oefeningen. Daarna werd deze cartografie voor heel België en grensgebieden in productie gebracht.

Deze cartografie is inmiddels opgenomen in de Standaard Operationele Procedure (SOP) inzake natuurbranden in België, voor gebruik door de brandweer.

Deze aanpak is erop gericht ervoor te zorgen dat hulpdiensten uit verschillende delen van het land, ook wanneer zij gezamenlijk worden ingezet bij een grootschalig incident, kunnen werken met eenzelfde cartografische referentie.

Samenwerking met de betrokken diensten

De nationale cartografie is het resultaat van een nauwe samenwerking tussen het NGI en verschillende betrokken diensten en organisaties, waaronder brandweer-, medische, en politiediensten uit heel België, Civiele Bescherming, Defensie, diensten van de Gouverneurs van o.a. Luik, Limburg en Antwerpen, de Waalse en Vlaamse Agentschappen van Natuur en Bos.

In 2016 werden onder meer samenwerkingsakkoorden gesloten met de Agentschappen voor Natuur en Bos om volgens een uniforme cartografie de toegankelijkheid van natuurgebieden voor natuurbrandbestrijding te verzamelen en te delen in de tool.

Sinds 2021 bevat de tool onder meer de gegevens van het Agentschap voor Natuur en Bos voor het volledige Vlaamse grondgebied. Deze gegevens worden regelmatig bijgewerkt.

Ook bijkomende gegevens zijn welkom

Het uitgangspunt van het NGI blijft dat kwalitatieve en uniforme geografische informatie zo breed mogelijk beschikbaar moet zijn voor de hulpdiensten. Het NGI staat dan ook open voor bijkomende gegevens van Waalse overheidsdiensten, terreinbeheerders en andere relevante actoren, voor zover deze volgens de afgesproken standaarden kunnen worden geïntegreerd.

Het doel is niet om informatie naast elkaar te laten bestaan in verschillende systemen, maar om hulpdiensten binnen één nationale toepassing toegang te geven tot een zo volledig en betrouwbaar mogelijk gedeeld beeld van het terrein.

Wanneer nieuwe of geactualiseerde gegevens beschikbaar zijn, is het NGI bereid om samen met de betrokken partners te bekijken hoe deze informatie kan worden gevalideerd, gestandaardiseerd en, waar mogelijk, geïntegreerd in de nationale cartografie.

Met betrekking tot gegevens van derden

Bij het beschikbaar stellen van gegevens aan het NGI gelden de gebruikelijke afspraken en voorwaarden inzake de verwerving, het gebruik en het delen van gegevens.

Het NGI is bereid om, samen met de betrokken partners, te bekijken of relevante en actuele gegevens vandaag wel volgens de nationale standaarden kunnen worden geïntegreerd. Indien bijkomende informatie beschikbaar is die de operationele cartografie voor de hulpdiensten kan verbeteren, staat het NGI uitdrukkelijk open voor overleg en samenwerking.

Het NGI heeft tijdens de branden van 2026 ook rechtstreeks cartografische ondersteuning geboden

Tijdens de branden die in 2026 de Hoge Venen hebben getroffen, werd de cartografie die via de NGI-tool ter beschikking wordt gesteld door de hulpdiensten gebruikt.

Daarnaast heeft het NGI, vanuit zijn ondersteunende rol en met eigen middelen, meerdere vluchten uitgevoerd om de situatie op de grond in kaart te brengen.

Deze operaties maakten het mogelijk om zowel optische als nabij-infrarood- en thermische infraroodbeelden te produceren en te delen met alle betrokken partijen.

Eén nationale, gemeenschappelijke cartografie blijft het uitgangspunt

Bij incidenten van een dergelijke omvang, zoals de grote branden in de Hoge Venen dit jaar, worden operationele middelen vanuit verschillende hulpverleningszones van het land ingezet.  In die context is het essentieel dat alle betrokken diensten kunnen terugvallen op een gemeenschappelijke en kwalitatieve geografische referentie. Dit bevordert een gedeeld beeld van de situatie en ondersteunt een efficiënte en gecoördineerde interventie.

De ervaringen tijdens grootschalige incidenten bevestigen het belang van deze nationale aanpak. Het NGI wil hierop verder bouwen en blijft zich inzetten om de hulpdiensten te voorzien van zo volledig, actueel en betrouwbaar mogelijke geografische informatie.

De gezamenlijke doelstelling staat daarbij centraal: ervoor zorgen dat alle betrokken diensten over de juiste informatie beschikken om hun operationele inzet optimaal op elkaar af te stemmen. Het NGI stelt zijn expertise, infrastructuur en middelen hiervoor graag verder ter beschikking.