Wat zijn coördinaten?
Een coördinaat duidt de positie van een punt aan volgens een bepaald referentiesysteem. Elke locatie op aarde kan worden aangeduid met een coördinaat, dat bestaat uit twee of drie getallen die de positie van een punt vastleggen in de ruimte en, bijvoorbeeld, voorstellen op een kaart. Volgens afspraak geeft het eerste getal de noord-zuidpositie aan en het tweede de oost-westpositie. In een driedimensionaal systeem geeft het derde getal de hoogte aan. Op basis van deze waarden kunnen de verschillende navigatie- en geografische systemen ondubbelzinnig naar dezelfde locatie verwijzen.
Coördinaten spelen een rol in tal van dagelijkse toepassingen die gebruikt worden door burgers, privébedrijven en publieke instanties die verschillende diensten aanbieden. Van de dagelijkse navigatie op de weg tot de optimalisatie van een pakketbezorgdienst of de efficiëntie van de interventies van hulpdiensten tot de ruimtelijke monitoring van klimaatvraagstukken: de burger is zich niet altijd bewust van het belang van verschillende ruimtelijke gegevens die op elkaar afgestemd zijn.
Projectie: van een 3D-lichaam naar een 2D-vlak
De aarde is een gekromd, driedimensionaal lichaam. Een kaart daarentegen is een tweedimensionaal vlak. De omzetting van het ene naar het andere vereist een wiskundige bewerking: de projectie. Elke projectie brengt onvermijdelijk vervormingen met zich mee, hetzij in hoeken, hetzij in afstanden of oppervlakten.
De in België gebruikte Lambert-kaartprojectie is een conisch conforme kegelprojectie. ‘Conform’ betekent dat gemeten hoeken bij de projectie bewaard blijven; afstanden ondergaan wel lichte vervormingen, maar die blijven beheerst en voorspelbaar. De parameters worden zo gekozen dat de afstandsvervorming over het volledige Belgische grondgebied minimaal blijft, met een maximale vervorming van ongeveer 8 cm per kilometer.
Deze projectievorm is bijzonder geschikt voor een land met de geografische omvang en ligging van België.
De Belgische coördinatensystemen
Om geografische gegevens afkomstig van verschillende bronnen correct te kunnen combineren, is een gemeenschappelijk coördinatensysteem onmisbaar. Zonder zo’n gedeelde referentie kunnen kaarten, plannen en databanken van verschillende organisaties niet worden samengevoegd.
In België is het NGI verantwoordelijk voor de definitie en het onderhoud van het officiële coördinatensysteem. Sinds 1950 werden achtereenvolgens drie Lambertprojecties als officiële kaartprojectie vastgelegd:
Naast de drie Lambertprojecties zijn ook andere coördinatensystemen relevant in een Belgische of grensoverschrijdende context, zoals ETRS89, ITRS, WGS 84 en het Nederlandse Rijksdriehoeksstelsel (RD). Een overzicht is beschikbaar op de pagina Andere coördinatensystemen.
Werken met historische gegevens:
Een aanzienlijk deel van de bestaande geografische datasets, plannen en archieven is opgesteld in oudere coördinatensystemen, met name LB50 en LB72. Om deze gegevens te kunnen blijven gebruiken in combinatie met actuele informatie, zijn betrouwbare transformatiemethoden noodzakelijk.
Voor de omzetting van LB72 naar LB08 stelt het NGI de online toepassing cConvert ter beschikking. Deze toepassing ondersteunt zowel de verwerking van individuele punten als van volledige coördinatenlijsten en integreert een correctierooster dat vervormingen uit de LB72-triangulatie compenseert.
Voor de transformatie van LB50 naar LB72 bestaat geen uniforme formule die van toepassing is op het hele land. Het NGI kan op aanvraag een conversieformule aanleveren die specifiek is afgestemd op het betrokken studiegebied. Meer informatie hierover vindt u op de pagina Transformatie tussen coördinatensystemen.
Het NGI als beheerder van het Belgische coördinatensysteem
Het Nationaal Geografisch Instituut is verantwoordelijk voor de realisatie en het onderhoud van het Belgische coördinatensysteem. Deze opdracht omvat uiteenlopende aspecten: de definitie van de officiële projectie- en referentieparameters, het beheer van het netwerk van geodetische merktekens, de ondersteuning van coördinatenconversies en de bewaking van de consistentie tussen de nationale referentiesystemen enerzijds en Europese en mondiale standaarden anderzijds.
Door een gedeeld en nauwkeurig coördinatensysteem te waarborgen, zorgt het NGI ervoor dat geografische gegevens van uiteenlopende herkomst – oud en nieuw, publiek en privaat – coherent, betrouwbaar en duurzaam bruikbaar blijven voor overheden, professionals en de samenleving.
Het Nationaal Geografisch Instituut biedt een aantal online resources aan die door het brede publiek gebruikt kunnen worden.
Oeps! Het ziet er naar uit dat je een verouderde browser gebruikt. Dit kan er voor zorgen dat deze website niet helemaal correct functioneert. We raden je ten sterkste aan om de laatste versie van je favoriete browser af te halen. Met een recente browser kan je op veilige en optimale wijze rondsurfen.